TRẦN VĂN ƠN VÀ TRUYỀN THỐNG

NGÀY 9/1 BẤT DIỆT

Năm 1949, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta bước vào giai đọan phản công. Tại Sài Gòn, các tầng lớp đồng bào cũng tích cực hưởng ứng dưới nhiều hình thức: biểu tình chống sưu thuế, chống bắt lính, đòi công ăn việc làm. Học sinh, sinh viên bãi trường, bãi khóa liên miên.

Lúc bấy giờ anh Trần Văn Ơn đang học lớp Đệ ngũ (nay gọi là lớp 8 ) trường Petrus Ký (nay là Lê Hồng Phong), đã bí mật tham gia Đội Vũ Trang Diệt Aùc Trừ Gian của phong trào Học Sinh Sinh Viên Cức Quốc. Ngày 18/5/1949, đội vũ trang này đã thi hành án tử hình đối với hai tên mật vụ Nguyễn Văn Minh và Trấn Tấn Phát, lọại trừ hai tên chó săn này khỏi trường Petrus Ký.

Thực dân Pháp và tay sai càng hốt hoảng càng hung hãn Phát xít. Ngày 1/11/1949, ban lãng đạo học sinh Cứu Quốc Sài gòn gồm 5 đồng chí là học sinh các trường Petrus Ký và Gia Long  bị địch bắt. Ở trong tù, mặc dù bị tra tấn, mọi người đều giữ khí tiết (trong số năm đồng chí này có đồng chí là Lê Thiết, bấy giờ là Thư ký Đoàn Học Sinh Cứu Quốc và sau này tiếp tục tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước với chức vụ Tổng thư ký Hội Liên Hiệp Thanh Niên Học Sinh Sinh Viên Giải Phóng Miền Nam Việt Nam.)

Để hỗ trợ cuôc chiến đấu của bạn bè yêu nước ở trong tù, ngày 9/1/1950, 2000 học sinh trường Petrus Ký và Gia Long kéo đến sở Giáo Dục Sài gòn đòi trả tự do cho 5 học sinh bị bắt. Đến 10 giờ sáng có thêm học sinh các trường Phước Kiến (Chợ Lớn ), Franco - Chinois, Taberd và một số tư thục cũng xuống đường hỗ trợ. Cùng ngày, đồng bào đìng công, bãi thị, công chức không đến sở. Một phái đoàn đại biểu các đoàn thể nhân dân do luật sư Nguyễn Hữu Thọ kéo vào dinh của tên Thủ hiến Trần Văn Hữu đưa kiến nghị đòi trả tự do cho các học sinh bị  bắt.

Thực dân Pháp trả lời bằng cách bắt giữ phái đoàn của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ bỏ lên xe bit bùng đưa đi nơi khác, đồng thời chúng tăng cường lực lượng bảo vệ dinh Thủ Hiến, sẵn sàng đàn áp.

Thái độ đó đã làm đám đông phẫn nộ, bùng nổ cuộc xung đột. Những người biểu tình dùng mọi vũ khí có trong tay chống trả quyết liệt với lính Pháp, lính Âu Phi và công an Bình Xuyên…

Trần Văn Ơn và sáu nam nữ học sinh vượt lên khỏi đám đông tiến vào dinh Thủ Hiến. Một loạt đạn vang lên, Trần Văn Ơn ngã gục, trên tay vẫn còn bản kiến nghị. Địch toan cướp xác Trần Văn Ơn nhưng bạn bè và đồng bào đã bảo vệ, đưa thi hài anh về trường Petrus Ký để cử hành tanh lễ.

Lễ tanh Trần Văn Ơn được cử hành trên khắp các tỉnh thành trong nước. Hàng Triệu lượt học sinh sinh viên và đồng bào các giới đã đeo băng tang tham gia truy điệu để tỏ lòng thương tiếc và xuống đường tuần hành bày tỏ chí căm thù.

Bài văn điếu trong buổi lễ có câu:

          Ai chết vinh buồn chăng?

          Ai sống nhục thẹn chăng?

Những câu hỏi đó cứ vang mãi trong những tháng năm đen tối của đất nước, thúc giục bao thế hệ trẻ noi gương Trần Văn Ơn, quên mình xông lên phía trước.

Kể từ đó, ngày 9 tháng 1 năm 1949 đi vào lịch sử tranhđấu được chọn làm ngày TRUYỀN THỐNG HỌC SINH SINH VIÊN VIỆT NAM. Truyền thống vẻ vang đó đã được các thế hệ học sinh sinh viên kế thừa oanh liệt trong thời chống Mỹ và trở thành bất diệt.